گفت‌وگو

کاوش درتاریخ شکوهمند علم ایران

گفت‌وگو با «مهرناز کاتوزیان»؛ استاد تاریخ علم در مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه
کاوش درتاریخ شکوهمند علم ایران
تاریخ علم بخش مهمی از تاریخ عمومی است و آگاهی به آن باعث آشنایی با قسمتی از تاریخ ایران و تاریخ جهان می‌شود

حمیدرضا محمدی

Continue reading

برآمدن پارسیان در روشنای تاریخ

برآمدن پارسیان در روشنای تاریخ

در گفت‌وگو با

  حمید خطیب‌شهیدی، مهرداد ملکزاده، کامیار عبدی و لیلا مکوندی

شاهین آریامنش

موضوع برآمدن پارسیان به ایران امروزی و همچنین ساکن‌شدن آنان در سرزمین انشان و درآمیختن آنان با عیلامیان و پیرو آن پایه‌ریزی شاهنشاهی هخامنشی یکی از بحث‌های ارزنده در تاریخ ایران است که ذهن باستان‌شناسان، زبان‌شناسان وتاریخ‌نگاران بسیاری را به خود مشغول کرده است. بر آن شدیم تا برای واکاوی دیدگاه‌های بیان‌شده در این زمینه میزگردی را با باستان‌شناسان برگزارکنیم. ازهمین‌روی در میزگردی که در ۲۲ اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۲ به‌کوشش انجمن علمی باستان‌شناسی ایران و مجلۀ مارلیک برگزار شد با باستان‌شناسانی چون دکتر حمید خطیب‌شهیدی، دکتر مهرداد ملکزاده، دکتر کامیار عبدی و دکتر لیلا مکوندی که از پژوهشگران این دوره از تاریخ ایران هستند به گفت‌وگو نشستیم. در آغاز دکتر کامیار عبدی به سخنرانی پرداخت و پس از آن میزگرد برگزارشد.

Continue reading

هجده سال با گریشمن

عباس اعتمادی در گفت‌وگو با «ابتکار» از روزهای همکاری با باستان‌شناس مشهور فرانسوی می‌گوید

زهرا داستانی
اینجا سیَلک است، شهر سفال و پیاله‌سازی. می‌گویند کاشانی‌ها به سفال شکسته سیاله می‌گویند، سیاله بر وزن پیاله؛ و از آنجا است که این شهر قدیمی به سیَلک معروف است. شهری دردل کاشان با حدود ۷ هزار سال قدمت.

Continue reading

نگاهی به مسئله «زبان و قومیت» در ایران

امیر ضیغمی: کشور ایران از لحاظ گوناگونی زبانی و فرهنگی پدیده کم‌نظیری است. البته این تنوع فرهنگی، به سبب برخی سوءبرداشت‌ها به اختلافات و مشکلاتی نیز دامن زده است. برای مثال، مسئله «آموزش زبان مادری» یا حتی «آموزش به زبان مادری» در سال‌های اخیر، محل بحث و مناقشه بسیار بوده است. در سال ١٣٩٢ عده‌ای از اعضای «فرهنگستان زبان و ادب فارسی» دیدگاه خود را درباره مسائل مزبور بیان کردند که بعضا با واکنش تند برخی از فعالان سیاسی و فرهنگی و اصحاب رسانه روبه‌رو شد. نظراتی مانند «آنچه اهمیت دارد پژوهش و کار علمی روی این زبان‌هاست» یا «اگر بخواهیم زبان‌های مادری‌مان را به عنوان زبان علمی و آموزشی به‌ کار ببندیم به‌طور حتم به گذشته برخواهیم گشت»، که از سوی اعضای فرهنگستان اظهار شده، قطعا قابل‌تأمل است و نباید سرسری از آنها گذشت، زیرا این سخنان، دیدگاه کسانی است که در این زمینه صاحب‌نظرند و فارغ از هرگونه غرض‌ورزی به مسائل می‌نگرند. به‌راستی اگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی صلاحیت اظهارنظر درباره این موضوع را نداشته باشد، کدام مرجع دیگری صاحب صلاحیت است؟

Continue reading

تلاش برای ارتقای ایران‌شناسی به دانش


image_460_340گفت‌وگو با کامران تلطف؛ مدیر برنامه زبان و ادبیات فارسی و فرهنگ ایران در دانشگاه «آریزونا» در امریکا

تلاش برای ارتقای ایران‌شناسی به دانش بینا رشته‌ای

اگر ارتباط ایران و آمریکا ترمیم شود، ایران‌شناسی، آموزش زبان فارسی، مطالعات ادبی و … هم رو به بهبودی خواهد گذاشت

حمیدرضا  محمدی

Continue reading

اُنس ۶۰ ساله استاد اروپایی با ادبیات فارسی

bo_utasبو اوتاس (Bo Utas) در ۲۶ مه ۱۹۳۸ (۵ خرداد ۱۳۱۷) در شهر هوگلوندا (Höglunda) در سوئد متولد شد. وی در سال ۱۹۷۳دکترای خود را در رشته زبان‌های ایرانی از دانشگاه اوپسالا (Uppsala universitet) سوئد اخذ نمود. او سال های ۱۹۸۷ تا ۱۹۸۱ را در همکاری نزدیک علمی تحقیقاتی با شورای مطالعات علمی سوئد گذراند و در سال ۱۹۸۸ اولین مقام استادی مطالعات ایرانی در سوئد را پذیرا شد.

Continue reading

سرانجام انسان نئاندرتال و پیدایش

neandertalشاهین آریامنش: سرانجام انسان نئاندرتال و پیدایش انسان هوشمند در جهان یکی از کلیدی‌ترین بحث‌ها در میان انسان‌شناسان جهان است و دیدگاه‌های گوناگونی در این باره گفته شده است. از آن روی که این موضوع در میان انسان‌شناسان و باستان‌شناسان پارینه‌سنگی ایران نیز طرفدار دارد بر آن شدیم تا گفتگویی را با متخصصان در این باره داشته باشیم. از همین روی دو تن از متخصصاناین حوزه یعنی آقایان فریدون بیگلری (دکتر در باستان‎شناسی) و حامد وحدتی‌نسب (دکتر در انسان‎شناسی) را برای این گفتگو در نظر گرفتیم که آقای بیگلری به دلیل مشکلاتی نتوانستند در این گفتگو شرکت کنند. با این حال با آقای حامد وحدتی‌نسب استادیار گروه باستان‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس در تاریخ سوم آبان ماه ۱۳۹۱ خورشیدی گفتگوی بلندبالایی درباره‌ی این موضوع و دیگر موضوع‌های باستان‌شناسی پارینه‌سنگی انجام دادیم که در ادامه می‌خوانید.

Continue reading

گفت‌وگو با استاد محمود موسوی

GOFTEGOگفت‌وگو با استاد محمود موسوی

این گفت‌وگو در سال ۱۳۹۲ به مناسبت اهدای نشان دکتر عزت‌الله نگهبان به استاد موسوی در خانۀ استاد انجام شده بود که سپس در مجلۀ مارلیک منتشر شد.

شاهین آریامنش: با سلام خدمت شما استاد ارجمند. خواهش می‌کنم از دوران زندگی خود بگویید.

محمود موسوی: به نام آنکه جان را فکرت آموخت. در آغاز بر خود واجب می‌دانم تا از دوستان و همکارانم آقایان دکتر سیدمهدی موسوی کوهپر و دکتر مهرداد ملکزاده و شاهین آریامنش که به یاد من بودند و کلبۀ مرا با آمدنشان مزین کردند تشکر کنم. همچنین از دانشگاه محترم مارلیک کمال سپاسگزاری را دارم که در جهت ارتقای دانش باستان‌شناسی با ترتیب دادن چنین نشست‌های به باستان‌شناسان ارج می‌گذارد. در این لحظه که به قول شاعر باستان‌شناسمان مرحوم فریدون توللی در سراشیب لغزان عمر قرار دارم وقتی بازمی‌گردم و به راه طی‌شده می‌نگرم، حسرت می‌خورم. واقعاً آنچه که آرزوی انجامش را داشتم متاسفانه محقق نشده است. چه خوش گفت عارف قزوینی که عمرم گهی به هجر و گهی در سفر گذشت/ ایام زندگی همه در دردسر گذشت. اما چه می‌توان گفت که به تعبیر آدمی سرگذشت آدمیان بر پیشانیشان نوشته شده است و سرنوشت محتوم گزیر و گریزی نیست. روشن بگویم اگر در وادی باستان‌شناسی قلمی و قدمی زده‌ام نتوانستم دِین خود را به دانش باستان‌شناسی به کفایت ادا کنم و از این بابت احساس قبن می‌کنم.

Continue reading

کیستی تیره و تبار آریایی و انگارۀ کوچ آنان به ایران

کیستی تیره و تبار آریایی و انگارۀ کوچ آنان به ایران

در گفت‌وگو با

مهرداد ملکزاده، حامد وحدتینسب، شروین وکیلی،علی موسوی و کامیار عبدی

شاهین آریامنش

«آریایی» تیره‌ای که چالش‌های بسیاری را در میان ایرانیان و نیرانیان برانگیخته است و گاه نام و نشان این تیره مورد سوء استفاده‌ سیاستمداران قرار گرفته است.روشن‌ترین سوءاستفادۀ نیرانیان و باخترزمینیان از این موضوع سوءاستفادۀ هیتلر، حزب نازی و هم‌قطاران وی بود که بر طبل آریایی‌گری می‌کوفتند و نشان «چلیپای شکسته» یا «سواستیکا» را به عنوان نماد خود برگزیدند. در ایران نیز چنین داستانی پیش آمد و محمدرضا پهلوی پادشاه ایران از نمد آریایی‌ها، کورش، هخامنشیان، باری تاریخ باستانی ایران برای خود کلاهِ رنگینیدوخت.نمایندگان مجلس شورای ملّی که در سال ۱۳۲۸فرنام «کبیر» را برای رضا شاه برگزیده بودند؛ دگر بار در سال ۱۳۴۴ خورشیدی در مجلس گرد هم آمدند تا فرنامی برای پسرِ همان پدر برگزینند؛ از همین رویفرنام «آریامهر» را که از گونه ای دیگر بود و پیشتر از سوی رضا زاده شفق پیشنهاد شده بود برای محمدرضا پهلوی برگزیدند و او را با آریا ها پیوند دادند و زان پس واژه «آریا مهر» وارد فرهنگ واژگان ایرانیان شد. محمدرضا پهلوی سپس تر جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی را برگزار کرد تا خود را بیش از پیش با گذشته  ایران پیوند دهد و پایه های تخت پادشاهی اش را استوارتر کند؛ که البته این پیوندِ بیش از اندازه،فرجام خوشی برای وی نداشت و پایه های تخت پادشاهی اش را سست و لرزان تر از گذشته کرد و با خواری و چشمانی اشک بار از ایران رفت.

Continue reading