میراث فرهنگی

میراث فرهنگی یک ملت، نشانه‌هایی از تاریخ یک فرهنگ و یک ملت به شمار می‌رود که روح آن ملت در وجود آنها جنبۀ ابدیت و نوینی به خود می‌گیرد. میراث فرهنگی یک ملت بیانگر هویت فراموش‌نشدنی آن مردم است و عامل مؤثری در جهت شناختن خویش و شناساندن خود به دیگران به شمار می‌رود.
دکتر پرویز ورجاوند

باستان‌شناس و باستان‌شناسی

در قرن اخیر، دو علم هستند که تاریخ را گسترش داده‌اند: یکی از جهت زمانی و دیگری از جهت مکانی. اول به قول رشتی‌ها از دومی شروع می‌کنیم: آن علم که تاریخ را از محدودیت مکانی نجات داد علم فضا بود. موشک فضاپیما آدمی را یه قاره ششم – که ماه باشد – برد و صفحه یا بهتر بگویم جلد ششمی بر پنج جلد تاریخ عالم افزود که البته هنوز اول کار است، ولی ما می‌دانیم که شب دراز است و قلندر بیکار. اما علم نخست که از محدودیت زمانی تاریخ را نجات داد، همین باستان‌شناسی بود، که وقتی دید از پیش نمی‌شود جلو رفت و راه آتیه بسته است، از پشت شروع به کاوش کرد و گفت: از این راه نشد، از آن راه، باستان‌شناس تاریخ را به پیش از اسلام برد و وقتی دید کسی با او درنیفتاد، پس به پیش از میلاد آشنایش کرد و آنگاه تاریخ‌های پیش از المپیک را برایش خواند و چون دید عالم ابتدا ندارد و کسی هم به حرفش ایراد نمی‌گیرد حالا بحثی پیش کشیده که عنوان تاریخِ پیش‌ازتاریخ دارد و نقطه اتکای آن هم همان چند تا سفال و کاسه کوزه شکسته است و چند تا سنگ سرتیز – که باستان‌شناس روی آن کار می‌کند – و دو سه تا نقش‌ونگار ابتدایی شکسته بسته پنجه کلاغی که فی‌المثل در غار هوتو یا تپه گیان به دست می‌آورد. تاریخ هفت هزار ساله را می‌خواهد هفتاد هزار ساله کند. ما تاریخ را از این نمی‌توانیم جلو ببریم ولی باستان‌شناسی چاه را پای دریا کنده. ما را به هزاره‌های دور و دراز پیش‌ازتاریخ دارد پیوند می‌دهد ... .
باستان‌شناسی دارد صفحات و فصول این کتاب را به تدریج پیدا و وصله‌پینه می‌کند و در دسترس اهل تاریخ می‌گذارد. او سرنا را از سر گشادش به صدا درآورده است و اتفاقاً آهنگ دلپذیری نیز از آن برخاسته است. باستان‌شناسی هر چه بیشتر به آن طرف وارد می‌شود، در واقع بیشتر آب به آسیاب کهنۀ تاریخ می‌ریزد. باستان‌شناسی تاریخ را از اوهام و خرافات نجات می‌دهد، تارهای عنکبوتی بعضی افسانه‌ها که خود ما مورخین اصرار داریم آنها را بر گرد حوادث تاریخی ببینیم، باستان‌شناسی آنها را پاره می‌کند و دور می‌اندازد و حقیقت را روشن می‌کند. اگر این نیروی افشاگر باستان‌شناسی نبود، هنوز هم اهل تاریخ، مثل مگس که در دام نیرومند عنکبوتی گرفتار شده باشد، فقط در حول‌وحوش همان تارها «وزوز» می‌کرد ... .
زنده‌یاد استاد دکتر محمدابراهیم باستانی‌پاریزی

معرفی جایزه علمی شهبازی

‍ دومین همایش علمی مطالعات تاریخ ایران برگزار شد/ معرفی جایزه علمی شهبازی

دومین همایش علمی مطالعات تاریخ ایران در یادروز باستان شناس و پژوهشگر برجسته در حوزه تمدن و مطالعات هخامنشی”زنده یاد پروفسور علیرضا شاپور شهبازی” عصر یکشنبه بیست و پنجم تیر ماه در سالن آمفی تئاتر کتابخانه ملی و مرکز اسناد فارس برگزار شد.

دکتر رضایی منفرد مدیر پایگاه میراث جهانی تخت جمشید ضمن خوشامد گویی به شرکت کنندگان، اظهار کرد: دکتر شهبازی همان گونه که در آثار به جای مانده از او هم نمایان است، به دلیل دارا بودن شخصیت و جایگاه برجسته ی علمی در کنار مسئولیتی که داشت بسیار برای میراث فرهنگی کشور قابل اهمیت است. از این رو در نظر داریم این همایش به طور مستمر و هر دو سال یکبار برگزار گردد و دبیرخانه دائمی آن نیز در تخت جمشید دایر می گردد.

 

وی افزود: برای برگزاری اولین دوسالانه جایزه علمی پروفسور شهبازی فراخوان داده خواهد شد که پژوهشگران آثار خود را به دبیرخانه همایش ارسال کنند. پس از داوری های اولیه مقالات پذیرفته شده چاپ، مقالات برتر این همایش به صورت سخنرانی ارائه می شود و به مقاله نخست نیز جایزه ویژه پروفسور شهبازی اهدا خواهد شد.

در این همایش “محمد حسن طالبیان” معاون میراث فرهنگی کشور، نیز در سخنانی بر جایگاه پروفسور شهبازی به دلیل کارهای فراوان و تألیفات بسار خوبی که در رابطه با تاریخ ایران باستان به ویژه تاریخ هخامنشی و محوطه های پارسه پاسارگاد انجام داده به عنوان یکی از بهترین مرجع های هخامنشی در سطح ملی و بین المللی تاکید کرد و گفت: قلم توانا و ذهن بارور پروفسور شهبازی منشاء تحول عمده در پژوهش های کارشناسانه تاریخی است و اینگونه است که نام ایشان حتی در میان پزوهشگران غیر ایرانی نیز به عنوان پژوهشگری هوشمندو تیزبین زبانزد است. وی همچنین در خصوص ثبت جهانی شهر یزد و اهمیت اقدامات صورت گرفته نسبت به تکمیل پرونده ثبت جهانی محور ساسانی که به منظر ساسانی تعبیر می گردد سخن گفت و اهمیت همسو بودن کلیه دستگاهها را در حفظ و ثبت آنچه که از آن به عنوان میراث فرهنگی، تاریخی و طبیعی نام برده می شود، را مورد تأکید قرار داد.

“علی موسوی” پژوهشگر و باستان شناس از دانشگاه کالیفرنیا، از دیگر سخنرانان این همایش بود که با موضوع ” تخت جمشید پس از آتش سوزی اسکندر” به ارائه سخنرانی پرداخت. “علی اسدی” باستان شناس و سرپرست کاوش آبراهها ی زیرزمینی تخت جمشید نیز سه فصل اخیر کاوش آبراهه های تخت جمشید را مورد بررسی قرار داد و در ادامه جایزه علمی پروفسور شهبازی که به صورت دو سالانه برگزار خواهد شد از سوی نازیلا شهبازی(خواهر پروفسور شهبازی) معرفی گردید و گفته شد که دبیرخانه دائمی این همایش همزمان با نامگذاری کتابخانه تخصصی تخت جمشید که خود پروفسور شهبازی دایر کننده آن بود، به نام وی، تشکیل خواهد شد.
از حاشیه های این مراسم، اهداء لوح یادبود از سوی معاون میراث فرهنگی کشور به خانواده زنده یاد پروفسور شهبازی و همچنین حضور دوستداران میراث فرهنگی بر سر تربت شادروان شهبازی و قرائت فاتحه برای شادی روح جاوید نام بود.

منبع: روابط عمومی پایگاه میراث جهانی تخت جمشید۲۶/۴/۹۶

PrintFriendly and PDF